
16/04/2026
Blogg
Hvað breytist þegar heilbrigðisgögn fara að flæða?
Í áratugi hefur heilbrigðiskerfið þróast í kringum stofnanir og kerfi. Sjúkraskrár hafa verið skráðar, geymdar og stjórnað af þeim stöðum þar sem þjónustan er veitt. Þó að sjúkraskrár hafi verið færðar úr pappír yfir í rafrænt form á síðustu 30 árum hefur grunnuppbyggingin lítið breyst, stafræni skjalaskápurinn hefur einfaldlega tekið við af þeim pappírsbundna.
Nú er þó að hefjast nýtt tímabil í meðferð heilbrigðisgagna. Með tilkomu European Health Data Space (EHDS) er verið að setja reglur sem gera ráð fyrir að heilbrigðisgögn fylgi einstaklingum, flæði milli kerfa og jafnvel milli landa.
Þessi breyting snýst ekki aðeins um tæknilega innviði eða reglugerðir. Hún mun hafa bein áhrif á daglegt starf lækna og heilbrigðisstarfsfólks.
Sjúklingar fá aukið aðgengi að eigin gögnum
Í dag geta læknar yfirleitt nálgast upplýsingar um sjúklinga á nokkrum sekúndum. Sjúklingurinn sjálfur hefur hins vegar oft takmarkað aðgengi að sínum eigin gögnum. Með nýjum reglum mun það breytast.
Í auknum mæli munu sjúklingar geta:
Lesið það sem skráð er um þá í sjúkraskrá
Óskað eftir leiðréttingum
Takmarkað aðgang að ákveðnum gögnum
Þetta þýðir að læknar þurfa að gera ráð fyrir því að sjúklingar lesi það sem skráð er í sjúkraskrá. Skráning verður því ekki aðeins klínískt verkfæri heldur einnig samskiptamiðill við sjúklinginn.
Gögn munu berast frá fleiri stöðum
Önnur breyting er að læknar geta nálgast gögn um sjúklinga sem hafa verið skráð annars staðar. Jafnvel í öðrum löndum.
Til dæmis gætu læknar fengið aðgang að:
Samantekt um sjúkling
Rafrænum lyfjaseðlum
Lyfjaafgreiðslum
Myndgreiningum og myndgreiningarskýrslum
Rannsóknarniðurstöðum úr rannsóknarstofum
Útskriftarskýrslum
Þetta getur aukið yfirsýn og bætt ákvörðunartöku, sérstaklega þegar sjúklingar hafa fengið þjónustu á fleiri en einum stað. Á sama tíma kallar þetta á nýjar venjur. Gögn munu koma úr mismunandi kerfum, á mismunandi tungumálum og með mismunandi skráningarhefðir.
Til að þetta gangi upp í framkvæmd þarf að auðvelda sjúklingum að nálgast og skilja eigin gögn en þar eru lausnir eins og Silva hjá Helix dæmi um slíkan stuðning.
Silva
Daglegur tímasparnaður með skilvirkari móttöku
Silva einfaldar móttökuferlið frá tilvísun til bókaðs tíma og dregur úr handavinnu

Meiri rekjanleiki og ábyrgð
Með auknu flæði gagna eykst einnig áhersla á rekjanleika. Í framtíðinni munu sjúklingar í auknum mæli geta séð hvort aðgangur hafi verið veittur að gögnum þeirra. Þetta eykur gagnsæi en kallar einnig á skýrari vinnubrögð og ábyrgð í meðferð gagna.
Auknir möguleikar fyrir rannsóknir
Nýtt regluumhverfi mun einnig auðvelda aðgang að heilbrigðisgögnum til vísindarannsókna og gera það einfaldara að nýta gögn til að:
Þróa nýja meðferð
Bæta greiningu
Skilja betur þróun sjúkdóma
Hvernig gögn eru skráð getur því haft aukið vægi, þar sem kóðuð og stöðluð gögn eru auðveldari í notkun til rannsókna.
Breytt hlutverk sjúkraskrár
Hlutverk sjúkraskrárinnar er því að breytast. Hún er ekki lengur aðeins innra verkfæri heilbrigðisstofnana heldur hluti af stærra gagnakerfi þar sem upplýsingar:
Fylgja einstaklingum
Flæða milli kerfa
Geta verið nýttar í rannsóknum
Fyrir lækna þýðir þetta ekki aðeins nýja tækni heldur nýjan veruleika þar sem sjúkraskrár eru ekki lengur aðeins skráning innan stofnunar, heldur hluti af gagnakerfi sem fylgir sjúklingnum milli staða og landa.
Viltu ræða hvaða áhrif þessi þróun hefur á þína stofnun?

Höfundur bloggs
Einar Geirsson
Forstöðumaður nýsköpunar hjá Helix Health
Deildu gleðinni